Lập B01, B02, B03-DN từ Acumatica: vì sao chỉ dùng Report Designer là chưa đủ

Report Designer và Analytical Report Manager của Acumatica đủ mạnh để dựng một bảng cân đối kế toán, nhưng để lập B01-DN, B02-DN, B03-DN theo Thông tư 99/2025/TT-BTC thì còn thiếu ba thứ: bộ quy tắc lấy số cho từng mã chỉ tiêu, xử lý các chỉ tiêu cần tách theo tính chất số dư, và báo cáo lưu chuyển tiền tệ dựa trên phân loại dòng tiền. Đây là lý do nhiều dự án tốn nhiều thời gian ở phần báo cáo tài chính hơn dự kiến.

Report Designer làm được gì?

Report Designer cho phép thiết kế báo cáo theo hàng, cột, đơn vị dữ liệu (row set, column set, unit set) và lấy số từ sổ cái theo tài khoản, subaccount, chi nhánh. Bài bộ công cụ thiết kế báo cáo và dashboard trong Acumatica đã giới thiệu các công cụ này. Với báo cáo quản trị, đây là bộ công cụ linh hoạt, người dùng có thể drill-down từ số liệu về giao dịch.

Vì sao B01-DN không chỉ là "kéo số theo tài khoản"?

Báo cáo tình hình tài chính B01-DN yêu cầu nhiều chỉ tiêu phải xét tính chất số dư chi tiết chứ không chỉ số dư tổng tài khoản. Ví dụ điển hình là phải thu và phải trả: cùng một tài khoản công nợ, khách hàng có số dư Nợ được trình bày ở phần tài sản, khách hàng có số dư Có (trả trước) được trình bày ở phần nợ phải trả. Nếu chỉ lấy số dư tổng tài khoản, báo cáo sẽ bù trừ sai bản chất.

Tương tự, một số chỉ tiêu cần phân biệt ngắn hạn và dài hạn, cần lấy số theo đối tượng chi tiết hoặc theo kỳ hạn. Những quy tắc này phải được xây dựng và kiểm thử cẩn thận cho từng mã số chỉ tiêu.

B02-DN và B03-DN có khó khăn gì riêng?

B02-DN thường cần số phát sinh theo cặp đối ứng, ví dụ doanh thu bán hàng sau khi loại các bút toán kết chuyển cuối kỳ. Điều này quay về câu chuyện tài khoản đối ứng đã phân tích ở bài hệ thống tài khoản theo Thông tư 99 trên Acumatica. B03-DN theo phương pháp trực tiếp còn phức tạp hơn vì mỗi giao dịch tiền cần được phân loại theo bản chất dòng tiền.

Làm sao để báo cáo truy vết được về chứng từ?

Kế toán trưởng và kiểm toán viên luôn hỏi: con số này đến từ đâu. Báo cáo tốt cần cho phép đi từ mã chỉ tiêu xuống tài khoản, xuống bút toán và chứng từ gốc. Khi báo cáo được dựng trên dữ liệu đã qua bước tách đối ứng, việc truy vết trở nên minh bạch hơn so với lập báo cáo trên bảng tính từ dữ liệu xuất ra.

Checklist nghiệm thu báo cáo tài chính trên Acumatica

• Đối chiếu B01-DN, B02-DN với báo cáo đã kiểm toán năm trước trên cùng dữ liệu chuyển đổi.
• Kiểm tra các chỉ tiêu công nợ có số dư lưỡng tính.
• Kiểm tra tổng tài sản bằng tổng nguồn vốn sau khi chạy kết chuyển.
• Đối chiếu tiền cuối kỳ trên B03-DN với số dư tiền trên B01-DN.
• Thử drill-down từ ba chỉ tiêu bất kỳ về chứng từ gốc.

Làm từ đầu một bộ báo cáo đạt các tiêu chí trên tốn đáng kể thời gian tư vấn và kiểm thử. Gói VN Financial Localization for Acumatica của S4 Consulting cung cấp sẵn B01-DN, B02-DN, B03-DN theo Thông tư 99, lập từ sổ cái VAS trên Acumatica và in theo mẫu quy định.

Câu hỏi thường gặp

Report Designer của Acumatica có lập được B01-DN không?

Report Designer dựng được cấu trúc báo cáo, nhưng B01-DN theo Thông tư 99 cần thêm quy tắc lấy số theo tính chất số dư chi tiết và mã chỉ tiêu, thường được cung cấp qua gói bản địa hóa.

Vì sao chỉ tiêu công nợ trên B01-DN hay bị sai?

Vì cùng một tài khoản công nợ có đối tượng dư Nợ và đối tượng dư Có. Lấy số dư tổng tài khoản sẽ bù trừ sai, cần tách theo từng đối tượng.

B03-DN phương pháp trực tiếp cần dữ liệu gì?

Cần phân loại từng giao dịch tiền theo bản chất dòng tiền và tài khoản đối ứng, để tổng hợp vào các nhóm hoạt động kinh doanh, đầu tư, tài chính.